شطرنج با ادبیات دفاع مقدس!

حبیب احمدزاده

(متولد ۱۳۴۳، آبادان)

برای آنها که پیگیر ادبیات، آن هم نوع «دفاع مقدسی» یا به اصطلاح جدیدترش «ادبیات پایداری» باشند، نام حبیب احمدزاده نام غریبی به نظر نمی‌رسد. آن هم در چند ساله اخیر و با پرکاری‌اش در عین کم کار و گزیده کار بودنش. از تلاش هفت ساله برای کشف شخصیت واقعی و علل مرگ «صادق هدایت» و همکاری‌اش با خسرو سینایی برای ساخت فیلم «گفتگو با سایه» بگیر، تا نگارش رمان «شطرنج با ماشین قیامت» و همکاری‌اش در ساخت فیلم اتوبوس شب و سایر ریزه‌کار‌ی‌هایی که این روزها می‌کند.

با تمام این اوصاف اما، به نظر نمی‌رسد علت عمده خیلی از خبرهایی که حول او می‌گردد، مستقیم زیر سر خودش باشد. مثل خبر ترجمه کتاب «شطرنج با ماشین قیامت»اش به انگلیسی و فروش فوق‌العاده‌ی کتاب در سایت آمازون و گرفتن ۶ ستاره از ۶ ستاره این سایت. یا ترجمه همین کتاب به زبان‌های عربی و فرانسوی و یا حتی حضور پال اسپایکمن(مترجم کتاب) در نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران برای پاسخگویی به سوالاتی در خصوص ترجمه کتاب.

با این حال، شاید خبرسازترین مساله‌ای که خود احمدزاده هم در آن دخالت چندانی نداشت، تمجید نوام چامسکی آمریکایی از داستان انسان دوستانه‌ی «پر عقاب» او از مجموعه داستانی «داستانهای شهر جنگی» باشد که احمد زاده با شروع جنگ غزه ترجمه انگلیسی این داستان را برای بسیاری از صلح جویان دنیا فرستاده است. چامسکی شخصاً با ایمیل از احمدزاده تشکر و از «قدرت متقاعدکننده» داستان او تقدیر می‌کند.

علاوه بر این، احمدزاده اخیراً با انتشار نامه‌هایش به فرمانده ناو جنگی وینسنس آمریکایی در کتابی با عنوان «۲۰ سال پس از فاجعه» و چاپ پاسخ‌های این فرمانده به نامه‌هایش، مجدداً در صدر اخبار ادبی‌دوستان قرار گرفت. اتفاقی که حتی برخی پایگاه‌های سیاسی را نیز علاقه‌مند به ماجرا کرد و این امر به خودی خود عقده‌های نهفته بسیاری را پس از سالها باز کرد.

همینطور علاقه شخصی احمدزاده به سینما شاید مساله مهمی باشد که ادبی بودن وی آن را به محاق برده باشد. اینکه مثلاً بدانی وی در ساخت آژانس شیشه‌ای مشاور فیلمنامه ابراهیم حاتمی‌کیا بوده باشد و یا این موضوع که وی شخصاً چند فیلم مستند ساخته که یکی از آنها به نام «آخر تیر آرش» در سال ۸۲ جایزه بهترین فیلم مستند خانه سینما را برده است و مشاور فیلم‌نامه فیلم‌های اتوبوس‌شب، چتری برای کارگردان، دکل و… بوده باشد، از آن مسایل مهمی‌است که غالباً در قشر نویسندگان ادبی ایران کمتر به چشم می‌خورد. حضور همزمان یک نویسنده ادبی در آثار سینمایی مساله‌ای است که در ایران چندان باسابقه نیست، هرچند حالت بالعکس آن که حضور هنرمندان سینما در عرصه ادبیات و داستان نویسی بوده باشد، سابقه بسیار بیشتر و حتی طولانی‌تری دارد. با تمام این احوالات، احمدزاده‌ی ادبی دوست، دورادور که هیچ، از نزدیک هم دستی بر آتشِ هنر سینما دارد!

با این همه، خود احمدزاده و دو کتاب مشهورش «داستانهای شهر جنگی» و «شطرنج با ماشین قیامت» آن قدر خبرساز هستند که کم‌کم او را تبدیل به یکی از محبوب‌ترین و معروف‌ترین نویسندگان در حوزه ادبیات متعهد، علی‌الخصوص ادبیات دفاع مقدس نمایند. دو کتابی که با نگاهی واقع‌گرایانه به جنگ و حوادث اطراف آن پرداخته و غالباً دور از شخصیت‌سازی‌های سیاه و سفید نگارش شده‌اند و اتفاقاً جنبه‌های انسان‌دوستانه داستان‌ها در نگاه اول به شدت به چشم می‌آید. این نگاه‌ انسان دوستانه در مجموعه «داستانهای شهر جنگی» در کتاب بعدی و موفق‌تر احمدزاده کم‌کم جنبه‌ای فلسفی نیز به خود می‌گیرد و وی نگرش انسان‌ها را در زیر فشار جنگ به بازخوردهای فلسفی جنگ و حتی زندگی نیز هدایت می‌کند. با تمام این اوصاف، از آنجا که وی خود را فردی امیدگرا می‌داند، دوست دارد از دل تمام زشتی‌هایی مثل جنگ زیبایی‌های انسانی و اخلاقی و حتی پیشرفتهایی رو به جلو در پس تمام زشتی‌ها ببیند.

در مجموع، حبیب احمدزاده که کارشناسی ارشد ادبیات داستانی از دانشگاه تهران داشته و برای دکترایش هم پژوهش هنر خوانده است، توانسته است با تکیه بر تجربیات بسیاری که از حضور در جنگ و علاقه شخصی‌اش به ادبیات داشته، پله‌های ترقی را یکی پس از دیگری و با آرامش طی کند. تا جایی که بعد از جوایز بسیاری که برای این دو اثر مشهورش داشته، توانسته است کاندید قلم زرین و حتی کاندید کتاب سال جمهوری اسلامی ایران با رمان «شطرنج…» شود. اتفاقی که شاید برای اولین بار برای یک رمان بعد از انقلاب اسلامی ایران رخ داده باشد.

در نهایت نیز آخرین افتخاری که نصیب این نویسنده توانمند شده است، کسب جایزه سوم” جایزه ادبی رایجینگ فورج” انگلیس برای یکی از داستانهای کوتاه مجموعه “داستانهای شهر جنگی” بوده است.

جوایز:

-         برنده بهترین کتاب داستان کوتاه دفاع مقدس در سال ۱۳۷۸ برای کتاب داستانهای یک شهر

-         برترین کتب بیست سال داستان نویسی دفاع مقدس در سال ۱۳۷۹ برای کتاب داستانهای یک شهر

-         برنده جایزه خانه سینما در سال ۱۳۸۲ برای مستند «آخر تیر آرش»

-         برنده جایزه بهترین کتاب سال جایزه ادبی شهید غنی‌پور در سال ۱۳۸۴ برای کتاب شطرنج با ماشین قیامت

-         برنده جایزه ادبی اصفهان در سال ۱۳۸۵ برای کتاب شطرنج با ماشین قیامت

-         رمان تقدیر شده در کتاب سال دفاع مقدس در سال ۱۳۸۵ برای کتاب شطرنج با ماشین قیامت

-         کاندید کتاب سال انجمن نویسندگان و منتقدان مطبوعات کشور در سال ۱۳۸۵ برای کتاب شطرنج با ماشین قیامت

-         کاندید قلم زرین در سال ۱۳۸۵ برای کتاب شطرنج با ماشین قیامت

-         برنده جایزه سوم ادی جایزه رایتینگ فورج انگلیس برای داستان کوتاه “نامه ای به خانواده سعد” از مجموعه داستانهای شهر جنگی

:: پنجره های بی اتاق
:: آخرین پدرخوانده
:: زمزم عرفان
:: بسته های پیشنهادی کتابخوار برای نمایشگاه کتاب
:: زنی با چکمه ساق بلند سبز
:: یاستین گوردر
:: نفحات نفت
:: ایران بین دو انقلاب
:: جنگ سرد
:: کیمیای محبت

:: بسته پیشنهادی کتابخوار مخصوص بیست و پنجمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران
:: دادخواست
:: بسته پیشنهادی کتابخوار برای نوروز ۹۱
:: نفحات نفت
:: آشنایی با ارسطو
:: مفید آقا
:: کیمیای محبت
:: جنگ سرد
:: بارون درخت نشین
:: سُکر سماع

:: شعری که محمدحسین جعفریان قرار بود در محضر رهبر انقلاب بخواند
:: یک سبد شعر طنز از عباس احمدی
:: یک سبد رباعی زیبا از محمد جواد کشوری
:: ۴ رباعی زیبا از پدیده زارع
:: چند رباعی زیبا از محمد حسین ملکیان
:: تک بیت های بسیار زیبا از صائب تبریزی
:: شعر زیبای “موسی چهل شب شد” از رضاامیرخانی
:: اشعار خوانده شده در محضر رهبر انقلاب در رمضان ۹۰
:: ۷ غزل زیبا از مرتضی دلاوری پاریزی
:: چند رباعی زیبا از میلاد عرفان پور
:: ترکیب بند زیبای شرح پریشانی از وحشی بافقی
:: بسته پیشنهادی کتابخوار برای نوروز ۹۱
:: چند رباعی زیبا از پروانه بهزادی آزاد

:: سخنان جالب افراد مشهور درباره مردان!/ طنز
:: سیر تکامل دخترها در طول تاریخ/ مطلب طنز
:: طنز، زمین‌‌درمانی!
:: برنامه هفتگی خانم های ایرانی/ مطلب طنز

:: فرازهای زندگی جومپا لاهیری Jhumpa Lahiri
:: نگاهی به زندگی و آثار سلینجر
:: زندگینامه ویلیام فاکنر + لیست آثارش
:: درباره هرمان هسه و آثارش
:: مهدیه الهی قمشه ای و آثارش
:: یادی از جلال آل احمد در سالگرد تولدش
:: الکساندر پوشکین
:: زندگی نامه و آثار دونالد بارتلمی
:: نگاهی کوتاه به زندگی لیام افلاهرتی ایرلندی
:: کریستوفر نولان